شيخ حسين انصاريان

60

عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى)

لفظ شرح در لغت به معنى باز كردن و گشادن و گستردن و فراخى بخشيدن و روشن و آشكار ساختن است . و صدر به معناى سينه است كه مجازاً به معنى دل هم مىآيد ، چون در سينه جاى دارد . بنابراين شرح صدر يا به معنى باز كردن سينه و بر طرف ساختن دلتنگى و دلگيرى از كسى است ، يا به معنى فراخ حوصله و با ظرفيّت و پر تحمّل گردانيدن است « 1 » . ملّا عبدالرزّاق لاهيجى با توجّه به آيهء 22 سورهء زمر مىگويد : معنى جمله چنين است : و جا داد در سينه‌هاى ايشان نور معرفت خود را كه از پى اين نور در برابر اسلام با تمام وجود تسليم شدند و اين توفيق پذيرش اسلام نيست ، مگر اثر نورى كه انداخته است خداى تعالى آن نور را در دل او . و نيز اشارت است به چيزى كه مروى است از پيامبر صلى الله عليه و آله كه مضمونش اين است : نور الهى هرگاه داخل شد در دل مؤمن ، دل مؤمن از تنگى و تاريكى برمىآيد و وسيع و روشن مىشود و نشانهء آن نور پهلو خالى كردن اوست از سراى غرور و رجوع به دار خلود و پيدا كردن استعداد براى روز ورود . تأخير شرح صدر از تطهير قلب ، و ذكر شرح صدر بعد از تطهير قلب ، اشارت است به مقدّم بودن تخليه بر تحليه ، چه تا دل از ظلمت ذنوب و كدورت تعلّقات دنيا مجلّى و مصفّا نشود ، محلّى به زيور نور معرفت نمىگردد ، چنان كه طبيب تا به مريض جلّاب ندهد و اخلاط فاسده را از او دفع نكند به اغذيهء لايقه و اشربهء نافعه تقويت نمىفرمايد و تا پارچهء سپيد از رنگ چرك پاكيزه نگردد به حليهء رنگ درنمىآيد .

--> ( 1 ) - تفسير نوين : 230 .